Metoda Alfreda Tomatisa

Pradnik Logopedyczny » Metody pracy » Alfreda Tomatisa » Metoda Alfreda Tomatisa

Metodę kształcenia uwagi słuchowej, zwaną treningiem słuchowym lub metodą stymulacji audio-psycho-lingwistycznej (SAPL) wynalazł 40 lat temu francuski otolaryngolog, neurolog i foniatra - prof. Alfred Tomatis. Głównym celem metody jest wspieranie funkcji słuchowej, dzięki czemu następuje poprawa koncentracji, jakości uczenia się oraz rozwijanie zdolności językowych i komunikacyjnych, a także zwiększanie kreatywności i poprawa zachowań społecznych. Trening uwagi słuchowej ma na celu wyćwiczenie i usprawnienie zdolności słuchania w sposób efektywny i zorganizowany.

Badania prof. Tomatisa wykazały ścisłą zależność pomiędzy głosem a słuchem. Terapia tzw. aktywnego słuchania, podczas którego ucho jest ćwiczone drogą kostną, mięśniową i powietrzną, prowadzi do bardziej precyzyjnej analizy dźwięku oraz ma duży wpływ na walory głosu: jego tembr, poczucie rytmu i natężenie, tempo mówienia. Wiodącą funkcją ucha według A. Tomatisa nie jest samo słuchanie a słyszenie. Bardzo wyraźnie odróżniał on te dwa zjawiska: słyszenie z natury jest bierne, podczas gdy słuchanie wymaga zaangażowania i aktywności. Na umiejętność słuchania składa się zarówno zdolność przyswajania informacji jak i odpowiedniego ich filtrowania. Sprawne przetwarzanie danych sensorycznych eliminuje zbędne bodźce, co umożliwia koncentrację bez poczucia natłoku informacyjnego.

Jednym z celów treningu słuchowego jest stabilizacja funkcji przedsionka ucha środkowego i ułatwienie integracji sensorycznej. Jest to pierwszy krok na drodze do odbudowania zdolności komunikacji. Przedsionek ucha ma również wpływ na mowę. To właśnie ucho kontroluje mowę poddając analizie wszystkie jej parametry: tempo, rytm, melodię, a zatem: płynność, poprawną wymowę. Potrzebna jest do tego zdolność włączania dźwięków pochodzących z zewnątrz (inne mówiące osoby) jak i z samego siebie (tzw. „samosłuchanie”).

Program Tomatisa pomaga rozwinąć umiejętność „samosłuchania” w celu poprawy umiejętności komunikacyjnych. Bardzo ważną rolę w procesie słuchania odgrywa tzw. lateralizacja słuchowa, czyli ucho dominujące. Gdy lewe ucho staje się dominujące, to cały system zostaje zaburzony. W takiej sytuacji informacja dociera z opóźnieniem. Czas kontroli zostaje wydłużony i bardziej skomplikowany. Zbyt długi proces analizy usłyszanych treści oraz specjalizacja półkul mózgowych ma wpływ na tempo uczenia się. Półkula lewa bezpośrednio odbiera informacje i analizuje je. Prawa zaś - z jednej strony kontroluje czy praca ta została dobrze wykonana, a z drugiej wyzwala kreatywność. Jedna półkula i druga realizują swoje zadania i jednocześnie obie cały czas odbierają informacje. Ucho prawe powinno być dominujące w procesie słuchania. Trening ucha metodą Tomatisa ma na celu usprawnienie uwagi słuchowej, skrócenie czasu analizy informacji oraz wyćwicznie ucha prawego - to w konsekwencji prowadzi do jego dominacji. Prawostronna lateralizacja ucha ma ogromne znaczenie dla rozwoju mowy, czytania i pisania, aktualizacji słownictwa, poprawia też zdolność koncentracji i zapamiętywania. Metoda Tomatisa rozwija pamięć słuchową.

Usprawnienie uwagi słuchowej prowadzi do zwiększonej wydajności recepcyjnej mózgu i lepszej percepcji bodźców zewnętrznych (Paul Madaule, L.P. and Valerie Dejean, O.T., „The Listening Function”). W oparciu o wyniki swoich badań, prowadzonych przez 45 lat, Tomatis opracował wszechstronną metodę treningu ucha. Mówiąc w dużym uproszczeniu, metoda ta polega na słuchaniu dźwięków poprzez urządzenie zwane „elektronicznym uchem”, które jest idealnym modelem ludzkiego ucha. Urządzenie to pozwala „wyćwiczyć słyszenie”, usprawnić zdolności słuchania w sposób efektywny i zorganizowany, tj. wytrenować ucho pacjenta w taki sposób, aby mogło funkcjonować bez zakłóceń. Aparat zwany elektronicznym uchem poprzez „seanse wysłuchiwania” ćwiczy mięśnie ucha środkowego, co zwiększa zdolność i precyzyjność analizy dźwięków. Ćwiczenia stymulują centralny system nerwowy, a w szczególności korę mózgową odpowiedzialną za procesy pamięciowe, myślenia i mowy, pisania i czytania.

Stymulacja ucha odbywa się poprzez dźwięki o określonej, wysokiej częstotliwości. Dźwięki te są odpowiednio filtrowane. Mogą one zarówno stymulować funkcje organizmu, jak i pomóc w relaksacji osobie słuchającej. W terapii stosowany jest również system „bramkowania”, co zapewnia aktywny trening mięśni ucha wewnętrznego.

Cały trening składa się z kilku faz: od bardzo intensywnego pobudzania dźwiękowego inicjującego terapię - do aktywnego udziału pacjenta (praca z mikrofonem). W metodzie prof. Tomatisa wykorzystana została muzyka klasyczna oraz dźwięki mowy ludzkiej (muzyka gregoriańska, słuchanie mowy matki oraz własnej wymowy).

Losowe zdjęcia

Informacje

Poradnik Logopedyczny to interdyscyplinarny serwis, który powstał w 2002 roku z myślą o wszystkich zainteresowanych problematyką logopedyczną i dziedzinami pokrewnymi logopedii oraz pedagogiki specjalnej. Celem serwisu jest udostępnienie wiedzy w zakresie profilaktyki logopedycznej, pomoc we wczesnym rozpoznaniu wad i zaburzeń mowy oraz zaburzeń rozwojowych, a także pomoc w rozwiązywaniu problemów terapeutycznych, edukacyjnych i wychowawczych dotyczących osób niepełnosprawnych.

Kontakt

Marzena Mieszkowicz

Specjalistyczny Gabinet Logopedyczny
ul. Baczyńskiego 3 / 71
09-409 Płock

oligomarzka@o2.pl

+48 (24) 266 91 54